Die muzikale vrienden aan de andere kant van de kolk hebben niet stilgezeten in de afgelopen maanden. Het Berklee YouTube-kanaal Open House Series staat namelijk tjokvol met leerzame video’s voor iedereen die actief is in de muziek. Niet alleen gitaarlessen of drumlessen, maar ook tips over de muziekindustrie zoals management en marketing, muziekproductie of tekstschrijven.

Aangezien velen van ons de grote oversteek nooit zullen maken, laat staan of je überhaupt wel wordt toegelaten, bieden deze videolessen ons toch een leerzaam kijkje in de muzikale keuken van de chefkoks. In onze eigen huiskamer

Bekijk hier allerlei andere handige tooltips.

Hét programma om digitale gitaartabulaturen te maken, Guitar Pro, ontwikkelde onlangs een eigen digitale bibliotheek met kwalitatief hoogstaande transcripties van bekende nummers genaamd mySongBook. Professionele muzikanten hebben complete arrangementen van gitaren, ukulele’s, basgitaren en banjo’s zorgvuldig uitgewerkt en zijn via mySongBook te koop voor$0.99, $1.99 of $2.99. iTunes voor gitaaronderwijs!

Voordat je een nummer koopt, kun je net als bij iTunes eerst 30 seconden beluisteren via je mySongBook account. mySongBook zit standaard in Guitar Pro 6, maar je kunt ook alleen de mySongBook player gratis downloaden. Zoals ik al eens eerder opmerkte, de wereld voor gitaarleerlingen en -docenten wordt alleen maar beter

Bekijk hier allerlei andere handige tooltips.

In mijn masterscriptie Gitaarles 2.0 onderzocht ik de gevolgen van Web 2.0-ontwikkelingen bij gitaareducatie. Voordat ik dieper inging op allerlei technologische ontwikkelingen, vond ik het belangrijk om eerst even stil te staan bij de manier waarop een docent of student naar muziek kijkt, oftewel wat is iemands ‘Perspectief op muziek‘?

Daarnaast vond ik het essentieel om ook de basale eigenschappen van leren en van doceren in kaart te brengen, de context van de maker én van de luisteraar te benoemen en enkele historische de veranderingen in het musiceren, luisteren en consumeren te schetsen.

Daaruit bleek dat technologische veranderingen de manieren van muziek maken, luisteren en consumeren grondig hebben veranderd. Naast deze technologische veranderingen dragen cultuureducatieve alteraties ook bij aan een evolutie van de gitaareducatie.

Videogamewetenschapper Ian Bogost ziet door de huidige netwerksamenleving een omslag in de manier van leren.

“There may be powerful ways to blur the distinction between formal and informal learning, where both the formal and the informal turn on the social life of learning. …/… In the networked age, this approach might provide a way to both improve education and set the stage for a culture of learning.”

Educatiewetenschapper op het gebied van communicatie en technologie Kurt Squire meent dat tot nu toe bij e-learning de aandacht voornamelijk nog uitgaat naar het digitaal maken van educatief materiaal .

“In short, many e-Learning leaders recognize that publishing content online is not synonymous with making learning accessible, or actually ensuring learning. E-Learning educators have focused too much on the “e” – making content electronic (or more accurately, digital) – and not enough on the learning – creating technology enhanced experiences designed to change future understanding and performance.”

Volgens Squire is het dus tijd om meer nadruk te leggen op al die andere facetten van het leren en met name de invloed die technologie hierop heeft. De verschillende nieuwe manieren van educatie, die door de komst van nieuwe technologie mogelijk zijn geworden en van belang zijn voor het begrijpen van online gitaareducatie, zullen in de komende paragrafen worden besproken.

Door de opkomst van informatie- en communicatietechnologie (ICT) en het veelvuldig gebruik daarvan, laten volgens Brown veranderingen zien in iemands geletterdheid, manier van leren, redeneren en handelen.

Door de ontwikkeling van een (A) tekstuele geletterdheid naar een multimediageletterdheid worden multimediale teksten gemakkelijker begrepen. Digitaal communicerende studenten hebben hun eigen spreektaal ontwikkeld waardoor zij zichzelf uitdrukken en kunnen communiceren door (bewegende) beelden, geluid en andere media. Het navigeren met en binnen deze media ziet Brown als het belangrijkste element bij deze nieuwe vorm van geletterdheid. Daarnaast is er een verschuiving van de (B) op autoriteit gebaseerde educatie naar een meer ontdekkingsgericht model. Wanneer leerlingen bijvoorbeeld over het internet surfen ontdekken zij constant nieuwe dingen waarbij leren en entertainment samengaan tot zogenaamd ‘infotainment’ of ‘edutainment’. Dit resulteert in een – derde (C) – verandering in de manier van redeneren waardoor de verkregen kennis en informatie tot eigen transformaties en creaties leiden. Dit vermogen om (D) nieuwe dingen uit te proberen zonder een handleiding te raadplegen, illustreert de vierde verandering om in situ met en van elkaar te leren; dus zowel sociaal als cognitief.

Uit de analyse van Brown blijken diverse educatieve elementen door elkaar heen te lopen. Het navigeren met en binnen nieuwe media als een nieuwe geletterdheid, illustreert elementen van de in 1.1 besproken gereviseerde taxonomie van Bloom. De vier basiscategorieën van de kennisdimensie – (i) feitelijke, (ii) conceptuele, (iii) procedurele en (iv) metacognitieve kennis – en de dimensies van cognitieve processen; remember, understand, apply, analyze, evaluate, create, lijken in het cybertijdperk zich meer richting de ‘eindfasen’ van deze dimensies te bewegen. De verschuivingen in het redeneren bevatten meer metacognitieve aspecten en er lijkt meer nadruk op het zelf creëren te liggen. Naast deze implicaties aan de leerzijde zijn er ook gevolgen voor de manier van doceren.

Educatie door middel van netwerken biedt oplossingen voor het probleem van de teacher bandwidth. Dit is het probleem van hoeveel leerlingen een docent kan bedienen in een online leeromgeving. Een één-op-één instructiemodel is het meest wenselijk maar om economische redenen niet haalbaar. Daarom lijken intelligente instructiesystemen een uitkomst te bieden voor grootschalige online leeromgevingen. Door het gebrek aan menselijke interactie en onderhandelingen kan er echter vaak geen betekenisvolle educatie plaatsvinden. Wiley en Edwards bespreken een alternatief voor de instructiemodellen van ‘docent-ondersteunt-leerling’ of ‘geautomatiseerd–systeem- ondersteunt-leerling’, namelijk de ‘studenten-ondersteunen-elkaar’ optie. De door hen besproken ‘online self-organizing social systems’ (OSOSS) zijn bepaalde soorten software-infrastructuren die meestal web gebaseerd zijn met een hoge mate van gedecentraliseerd management. Hierdoor kunnen in grote getale individuen door middel van gedecentraliseerde zelforganisatie bepaalde problemen oplossen en andere doelen bereiken.

Wat is het verschil tussen het kopiëren van een paar bladzijden uit een lesboek voor je leerling, het meegeven van een cd of het mailen van een mp3 van Hendrix als huiswerk, het delen van bestanden via Dropbox of Soundcloud, het embedden van een Spotify playlist of een YouTube video in je al dan niet afgeschermde lesomgeving etc.? Dergelijke vragen zullen in de komende weken op Mindnote.nl grondig worden bestudeerd in een nieuw dossier met gastbijdragen door professionals over het auteursrecht bij muziekonderwijs. Onder meer met advocaten Mark Jansen (Dirkzwager) en Evert van Gelderen (De Gier Stam), digitaal uitgever Timo Boezeman (Bruna) en ondernemer Jeroen Bouman (Online Muziekschool).

Advocaat Mark Jansen (Dirkzwager) bijt het spits af over Content en drager (lees hier de andere onderwerpen). Eerder stond hij al stil bij enkele essentiële aspecten van het auteursrecht in het algemeen. Vandaag zal hij verder ingaan op de regel van de uitputting en op de vraag of het embedden van muziek een nieuwe openbaarmaking is.

Morgen gaat Evert van Gelderen en Elise Menkhorst  (De Gier Stam) verder in op het onderwerp Privé, lesomgeving en openbaar.

Wat is het verschil tussen het kopiëren van een paar bladzijden uit een lesboek voor je leerling, het meegeven van een cd of het mailen van een mp3 van Hendrix als huiswerk, het delen van bestanden via Dropbox of Soundcloud, het embedden van een Spotify playlist of een YouTube video in je al dan niet afgeschermde lesomgeving etc.? Dergelijke vragen zullen in de komende week(en) op Mindnote.nl grondig worden bestudeerd in een nieuw dossier met gastbijdragen van professionals over het auteursrecht bij muziekonderwijs. Onder meer met advocaten Mark Jansen (Dirkzwager) en Evert van Gelderen (De Gier Stam), digitaal uitgever Timo Boezeman (Bruna) en ondernemer Jeroen Bouman (Online Muziekschool).

Advocaat Mark Jansen (Dirkzwager) bijt het spits af over Content en drager (lees hier de andere onderwerpen). Voordat hij morgen uitgebreid ingaat op de laatste ontwikkelingen, benoemt hij vandaag eerst enkele essentiële aspecten van het auteursrecht in het algemeen.

Digitalisering is van grote invloed op allerlei processen in de maatschappij. Ook de muziekeducatie wordt door digitalisering beïnvloed. Voor docent en leerling is het steeds eenvoudiger om bijvoorbeeld muziekopnames en bladmuziek elektronisch met elkaar uit te wisselen. De auteurs van die (blad)muziek kunnen hierdoor echter inkomsten mislopen. Waar voorheen geluidsopnames en bladmuziek op fysieke dragers werden verkocht, is dat tegenwoordig lang niet altijd meer nodig. Waarom nog een boek kopen, als de bladmuziek ook op de e-reader kan? In deze bijdrage wordt daarom aandacht besteed aan de auteursrechtelijke regels en welke gevolgen het heeft dat de content niet altijd meer op een vaste drager wordt verkocht.

Auteursrecht algemeen

Voor dat in deze bijdrage wordt stilgestaan bij het onderwerp “content versus drager”, is het van belang eerst in het algemeen wat op te merken over auteursrecht. De juridische “haken en ogen” en “mitsen en maren” zal ik proberen zoveel mogelijk achterwege te laten.

Auteursrecht beschermt creativiteit

Artikel 1 van de Auteurswet definieert het auteursrecht als het exclusieve recht van de maker van een werk om dit werk openbaar te maken en te verveelvoudigen. Het auteursrecht beschermt dus “werken”. In de wet vind je in artikel 10 een uitgebreide opsomming met voorbeelden van scheppingen die auteursrechtelijk beschermd zouden kunnen zijn, maar die opsomming is niet uitputtend. Bovendien kan die opsomming je op het verkeerde been zetten. Het gaat er in het auteursrecht namelijk helemaal niet om wat je hebt gemaakt, als het maar getuigt van creativiteit. Je zou kunnen stellen dat iedere menselijke schepping die getuigt van enige creativiteit door het auteursrecht wordt beschermd. Je mag in ieder geval aannemen dat muziek en lesmethodes auteursrechtelijk beschermd zijn (tenzij ontleend aan andere werken).

Auteursrecht op geestelijke schepping

Het is voor het onderwerp “content versus drager” van belang te beseffen dat het auteursrecht rust op de geestelijke schepping, op die creativiteit, en niet op de drager waarop die schepping staat. Een praktisch voorbeeld: een mondelinge voordracht die ter plekke wordt verzonnen (en dus nergens op papier staat) is (zeer) waarschijnlijk auteursrechtelijk beschermd. Met andere woorden: bij een boek met een lesmethode rusten de rechten op die methode en de wijze waarop die lesmethode is vormgegeven, niet op het individuele boek als zodanig, maar op het werk dat in dat boek besloten ligt. En bij een cd van je favoriete popgroep rusten de auteursrechten niet op die fysieke cd, maar op de teksten en liedjes die op die cd staan.

Mogelijk verschillende auteursrechten in één werk besloten

Om het nog wat ingewikkelder te maken: het is denkbaar dat op één creatieve schepping meerdere auteursrechten rusten. Sterker nog, dat is in de muziekwereld heel gebruikelijk. De tekst van een liedje is vaak door iemand anders geschreven dan de akkoorden en melodie. Dat betekent dat op dat ene liedje (in ieder geval) een auteursrecht van de tekstschrijver op de tekst en een auteursrecht van de componist op de muziek rust. Wanneer bij een muzieklesmethode een computerprogramma hoort, dan is het best denkbaar dat je te maken hebt met de auteursrechthebbende op de lesmethode, een programmeur die de rechten heeft op de programmacode en een vormgever die de rechten heeft op het ontwerp van de interface van het computerprogramma.

Ruime bevoegdheden voor rechthebbende op werk

De auteursrechthebbende heeft volgens de Auteurswet twee bevoegdheden: hij is de enige die het werk mag openbaar maken en de enige die het werk mag verveelvoudigen. Beide rechten worden ook vaak wel zo samengevat dat de auteursrechthebbende alle rechten heeft die (iets) met de exploitatie van het werk te maken hebben.

Onder openbaarmaking vallen allerlei handelingen, zoals het publiekelijk ten gehore brengen, het verhuren of uitlenen of het uitzenden van het werk op radio of televisie (artikel 12). Het komt er in andere gevallen op neer dat het werk op enige manier voor het publiek toegankelijk wordt. Ook onder het verveelvoudigingsrecht vallen zeer veel verschillende handelingen, zoals het reproduceren (het vastleggen van het werk op een stoffelijke drager), bewerken of nabootsen, vertalen en alle andere bewerkingen (artikel 13).

Maker of rechthebbende

De genoemde rechten komen volgens de Auteurswet toe aan de maker. Dat is in principe degene die het werk zelf feitelijk heeft gemaakt. Daarop zijn wel enkele uitzonderingen. Zo komen de auteursrechten van een werk gemaakt door een werknemer in principe toe aan diens werkgever (artikel 7) en komen de rechten op een werk dat door een instelling is openbaar gemaakt in principe toe aan die instelling (artikel 8). Ook is het denkbaar dat een auteur zijn rechten overdraagt aan een ander. In de muziekwereld is het heel gebruikelijk dat rechten worden overgedragen aan de uitgever of aan Buma/Stemra.

Morgen gaat Mark verder in op de regel van de uitputting en op de vraag of het embedden van muziek een nieuwe openbaarmaking is.

Het debat over de invloed van digitalisering op muziek en auteursrechten wordt namelijk wel op allerlei plaatsen online en offline gevoerd. Ik zie echter weinig tot geen informatie over de invloed van de digitalisering op het auteursrecht in het muziekonderwijs, terwijl ook daar dus grote fricties ontstaan. Ik ben erg blij met de verschillende informatie gastbijdragen waardoor het gesprek een begin gaat krijgen. Het doel van dit dossier is dan ook om een goed inzicht te verkrijgen in de (veranderende) regulering hoe om te gaan met auteursrecht bij muziekonderwijs.

De bijdragen zijn globaal opgedeeld in de vier onderwerpen (1) Content en drager (2) Privé, lesomgeving en openbaar, (3) Niveau en kwaliteit en (4) Auteursrecht en creative commons. Gedeelde overdenkingen zijn bijvoorbeeld: Welke veranderingen hebben er plaats gevonden sinds de digitalisering? Welke belangen spelen er bij de verschillende partijen (docenten, studenten, uitgevers etc.)? Welke regulering vindt hier momenteel of binnenkort over plaats?

Advocaat Mark Jansen bijt vanmiddag om 14:00 het spits af over Content en drager. Voordat hij morgen uitgebreid ingaat op de laatste ontwikkelingen, zal hij eerst enkele essentiële aspecten van het auteursrecht in het algemeen benoemen.

In mijn masterscriptie Gitaarles 2.0 onderzocht ik de gevolgen van Web 2.0-ontwikkelingen bij gitaareducatie.

Voordat ik dieper inging op allerlei technologische ontwikkelingen, vond ik het belangrijk om eerst even stil te staan bij de manier waarop een docent of student naar muziek kijkt, oftewel wat is iemands ‘Perspectief op muziek‘?

Daarnaast vond ik het essentieel om ook de basale eigenschappen van leren en van doceren in kaart te brengen, de context van de maker én van de luisteraar te benoemen en enkele historische de veranderingen in het musiceren en luisteren te schetsen.

Hieruit bleek dat wanneer er nieuwe technologieën worden ontwikkeld om de relatie van consumenten tot product te verbeteren, we kunnen spreken over interactiviteit. Wanneer de relatie van de consument tot een product meer wordt beïnvloed door culturele en sociale aspecten, spreekt men van participatie. Deze paragraaf zal een aantal voorbeelden bespreken van recente muziekculturele participatie die van belang zijn voor het beter begrijpen van online gitaareducatie.

Het aantal mensen dat in een bioscoop met elkaar kan praten en wiens gedrag getolereerd wordt door haar omgeving, is bijvoorbeeld afhankelijk van het soort publiek of de gedragsregels van de bioscoop. Bij participatie ligt de agency – de macht of controle – dus meer bij de mediagebruikers en de context dan bij mediaproducenten, terwijl bij interactiviteit de agency meer lag bij de mediaproducenten. Door nieuwe technologieën is de productie, distributie en consumptie van muziek sterk vereenvoudigd waardoor de drempel verlaagd is en waardoor de macht van de conventionele muziekindustrie op al deze vlakken kleiner is geworden. Een aantal voorbeelden van participerende muzikanten en luisteraars illustreren deze spanningen bij de agency van verschillend mediagebruik.

Volgens de site heeft ruim 40% van de Nederlandse muziekscholen een abonnement en wordt Earz steeds meer in het voortgezet onderwijs gebruikt. Earz kent een speciale ‘hafabra’-versie “die grotendeels voldoet aan het landelijk raamleerplan”. Waarom niet volledig vraag ik mij dan af.

De kosten voor een instelling zijn € 195,- per jaar en voor particuliere docenten, kleine scholen, muziekverenigingen etc. met maximaal 60 leerlingen € 95,- per jaar. Een mooi initiatief, maar bezitters van een iPod of iPhone krijgen met de gratis Karajan app bijna net zo veel mogelijkheden. Zeker voor beginners en voor de gevorderde solfège biedt de uitgebreide versie van Karajan voor €11,99 ook een hoop soelaas. Alleen heeft niet iedereen zo’n appelraatje  Wat Earz wel heeft en Karajan niet zijn modules voor ritmes, het herkennen van instrumenten en leren notenlezen. Daarbij heeft Earz een leerlingvolgsysteem waarmee docenten de resultaten van hun leerlingen online kunnen monitoren.

Met deze actie steunt Radio 4 Muziek telt!, een initiatief van Muziek Centrum Nederland, Kunstfactor en het Fonds voor Cultuurparticipatie dat muziekonderwijs terug wil brengen op Nederlandse basisscholen. In een periode van drie jaar willen deze organisaties meer muziek brengen in het leven van kinderen, in het onderwijs en daarbuiten.

Muziek telt! ondersteunt verschillende projecten. Radio 4 Klassiek zamelt echter alleen gebruikte muziekinstrumenten in voor Het Leerorkest in Amsterdam, Muziek in de Klas in Tiel en De Toon Zetten in Oost-Groningen.

Doneren (van een muziekinstrument of een geldbedrag) kan via de knop op deze website of door een sms te sturen naar 9090 en het bericht te beginnen met radio4. Met iedere sms doneer je 1,10 euro aan de actie. Mooi initiatief!

Muziekscholen kunnen hierdoor aan de slag met een enorme database van interactieve partituren waarvan de toonhoogte, het tempo, het instrumentarium etc. kan worden aangepast.

Ook kunnen docenten via Smart Music eenvoudig opdrachten maken en door de student thuis laten inspelen en opsturen. Vervolgens zijn de verkeerd gespeelde noten rood gemarkeerd te zien en wordt de student gestimuleerd om het nog een keer te proberen voordat hij of zij het huiswerk digitaal inlevert bij de docent. Een mooi voorbeeld van gamification bij muziekonderwijs.

Bekijk hier allerlei andere handige tooltips.

Speciale eenmalige actie!

2 personen maken kans op een

 gratis gitaarles via Skype +
follow up een week later

Niveau: Basis/gevorderd (geen beginner)
Inhoud les: In overleg, voorkeur aangeven via onderstaand formulier
Duur: 20 minuten
Wanneer: Zaterdag 10 + 17 september (tijden in overleg)
Deadline: 1 september 2011

Waarom gratis? Mini-experiment naar de educatieve waarde van interactieve online video-lessen.

Lees hier meer over Meindert als gitaardocent.

Voorwaarden: ’Like’ Mindnote op Facebook en meld je aan via dit formulier:

[contact-form-7]

Aan het Berklee College of Music werd vanaf de oprichting les gegeven in jazz, rock en andere hedendaagse muziek, terwijl die muziek meestal op andere conservatoria (nog) niet aangeboden werd. Berklee groeide uit tot een van de grootste conservatoria voor hedendaagse muziek in de Verenigde Staten.

In februari schreef ik al over de door Berklee en Steve Vai eerste georganiseerde mondiale gitaarles. Nu is er ander leuk nieuws voor gitaristen. De Scale Variator gitaar-app is een interactief toonladder ‘woordenboek’. Met deze app van een paar euro’s kun je bijvoorbeeld bij allerlei toonladders eenvoudig noten selecteren die je alleen wilt af laten spelen. Hierdoor creëer je heel gemakkelijk je eigen arpeggio oefeningen. Handig!

Deze muzieknotatie viewer kan namelijk meerdere sporen, dus instrumenten, afspelen. Hierdoor kun je bijvoorbeeld de baspartij, de slagpartij én de solopartij tegelijk afspelen en tussendoor even wisselen en bepalen welke tabulatuur je wilt bekijken. Heel leerzaam voor het instuderen van verschillende partijen!

Het geluid klinkt verbazingwekkend goed door de gebruikte audio engine. Ook is de keuze om de vingerzettingen in real time te volgen op een gitaarhals of op de toetsen van een piano een leerzame functie.

TabToolkit ondersteunt Guitar Pro, Power Tab, PDF en andere text bestanden, maar bij de ‘rijke’ bestanden (Guitar Pro en Power Tab) kun je zowel de standaard muzieknotatie als de tabulatuur bekijken. De mogelijkheden om te leren gitaarspelen waren nog nooit zo uitgebreid! Nu gewoon hard werken en meters maken.

TabToolkit Intro from John Berry on Vimeo.

Inmiddels zijn er met programma’s zoals Guitar Pro of Sibelius veel mooiere alternatieven op de markt. Toch heeft het oude ASCII systeem wereldwijd nog veel aanhangers, gezien de goed gevulde tabulatuurfora die het internet nog steeds rijk is. Daarnaast zijn die uitgebreide alternatieven voor veel gitaristen vaak ook letterlijk euh, te uitgebreid en maken ze liever nog gebruik van het oude vertrouwde ASCII systeem.

Speciaal voor dit type gitarist is de website GuitarTab Creator een mooie vondst. Door op de hals te klikken, verschijnen automatisch de  corresponderende tonen in de tabulatuur. De duur van de noot en of je deze moet opdrukken of naar een volgende fret moet schuiven, kan eenvoudig worden aangegeven via de ‘tab controls’.

Het voelt een beetje als videobanden kopen in tijden waarin de dvd al lang bestaat, maar voor mensen die nog geen dvd-speler hebben of al een flinke collectie videbanden hebben verzameld, klinkt het ook wel weer logisch. Ken jij nog van die ASCII dinosaurussen? Ik ben wel benieuwd

Op het gebied van buitenschoolse kunsteducatie spelen technologische ontwikkelingen en innovaties een steeds grotere rol. Zowel makers als instellingen zijn sterk gebaat bij nieuwe (digitale) toepassingen. Kunstfactor organiseert ter informatie en inspiratie het symposium ‘Kunsteducatie 2.0’. Het symposium focust op de veranderingen die de nieuwe media losmaken in de wereld van het buitenschools leren. ICT en kunsteducatie: hoe kunnen ze elkaar versterken?

We richten ons in dit symposium op de kernvragen: Hoe veranderen de digitale media curricula en leeromgevingen? En hoe veranderen digitale media de niet-professionele kunstenaars en kunstinstellingen? Het symposium bestaat uit drie presentaties van spelers in het veld die zich actief met deze vraagstukken bezighouden. Actuele praktijkvoorbeelden met theoretische achtergrond én praktische inzichten rondom de veranderende curricula, veranderende leeromgevingen, en veranderende leerlingen.

Zie hieronder alvast mijn presentatie.