Die muzikale vrienden aan de andere kant van de kolk hebben niet stilgezeten in de afgelopen maanden. Het Berklee YouTube-kanaal Open House Series staat namelijk tjokvol met leerzame video’s voor iedereen die actief is in de muziek. Niet alleen gitaarlessen of drumlessen, maar ook tips over de muziekindustrie zoals management en marketing, muziekproductie of tekstschrijven.

Aangezien velen van ons de grote oversteek nooit zullen maken, laat staan of je überhaupt wel wordt toegelaten, bieden deze videolessen ons toch een leerzaam kijkje in de muzikale keuken van de chefkoks. In onze eigen huiskamer

Bekijk hier allerlei andere handige tooltips.

Iedere maandag tipt Mindnote een 

Vandaag even geen TED-presentatie, maar een mooie spin-off van TED. TedxYouth is een evenement voor jongeren (12 – 18) met ideeën die de moeite waard zijn om te verspreiden. Over de hele wereld worden inmiddels van deze manifestaties gehouden waarbij jongeren hun ideeën presenteren aan een groter publiek. Als voorbereiding op dit evenement is door TedxYouth een ‘schoolkit’ met een aantal lesbrieven ontwikkeld die ook los van de presentaties te gebruiken zijn.

Onderstaande video van Leraar 24 illustreert mooi hoe zo’n voorbereidingsles door docent Theo Wismans wordt ingezet.

Bekijk op www.mindnote.nl/ted meer inspirerende presentaties over muziek, educatie of innovatie

Hét programma om digitale gitaartabulaturen te maken, Guitar Pro, ontwikkelde onlangs een eigen digitale bibliotheek met kwalitatief hoogstaande transcripties van bekende nummers genaamd mySongBook. Professionele muzikanten hebben complete arrangementen van gitaren, ukulele’s, basgitaren en banjo’s zorgvuldig uitgewerkt en zijn via mySongBook te koop voor$0.99, $1.99 of $2.99. iTunes voor gitaaronderwijs!

Voordat je een nummer koopt, kun je net als bij iTunes eerst 30 seconden beluisteren via je mySongBook account. mySongBook zit standaard in Guitar Pro 6, maar je kunt ook alleen de mySongBook player gratis downloaden. Zoals ik al eens eerder opmerkte, de wereld voor gitaarleerlingen en -docenten wordt alleen maar beter

Bekijk hier allerlei andere handige tooltips.

In mijn masterscriptie Gitaarles 2.0 onderzocht ik de gevolgen van Web 2.0-ontwikkelingen bij gitaareducatie. Voordat ik dieper inging op allerlei technologische ontwikkelingen, vond ik het belangrijk om eerst even stil te staan bij de manier waarop een docent of student naar muziek kijkt, oftewel wat is iemands ‘Perspectief op muziek‘?

Daarnaast vond ik het essentieel om ook de basale eigenschappen van leren en van doceren in kaart te brengen, de context van de maker én van de luisteraar te benoemen en enkele historische de veranderingen in het musiceren, luisteren en consumeren te schetsen.

Daaruit bleek dat technologische veranderingen de manieren van muziek maken, luisteren en consumeren grondig hebben veranderd. Naast deze technologische veranderingen dragen cultuureducatieve alteraties ook bij aan een evolutie van de gitaareducatie.

Videogamewetenschapper Ian Bogost ziet door de huidige netwerksamenleving een omslag in de manier van leren.

“There may be powerful ways to blur the distinction between formal and informal learning, where both the formal and the informal turn on the social life of learning. …/… In the networked age, this approach might provide a way to both improve education and set the stage for a culture of learning.”

Educatiewetenschapper op het gebied van communicatie en technologie Kurt Squire meent dat tot nu toe bij e-learning de aandacht voornamelijk nog uitgaat naar het digitaal maken van educatief materiaal .

“In short, many e-Learning leaders recognize that publishing content online is not synonymous with making learning accessible, or actually ensuring learning. E-Learning educators have focused too much on the “e” – making content electronic (or more accurately, digital) – and not enough on the learning – creating technology enhanced experiences designed to change future understanding and performance.”

Volgens Squire is het dus tijd om meer nadruk te leggen op al die andere facetten van het leren en met name de invloed die technologie hierop heeft. De verschillende nieuwe manieren van educatie, die door de komst van nieuwe technologie mogelijk zijn geworden en van belang zijn voor het begrijpen van online gitaareducatie, zullen in de komende paragrafen worden besproken.

Door de opkomst van informatie- en communicatietechnologie (ICT) en het veelvuldig gebruik daarvan, laten volgens Brown veranderingen zien in iemands geletterdheid, manier van leren, redeneren en handelen.

Door de ontwikkeling van een (A) tekstuele geletterdheid naar een multimediageletterdheid worden multimediale teksten gemakkelijker begrepen. Digitaal communicerende studenten hebben hun eigen spreektaal ontwikkeld waardoor zij zichzelf uitdrukken en kunnen communiceren door (bewegende) beelden, geluid en andere media. Het navigeren met en binnen deze media ziet Brown als het belangrijkste element bij deze nieuwe vorm van geletterdheid. Daarnaast is er een verschuiving van de (B) op autoriteit gebaseerde educatie naar een meer ontdekkingsgericht model. Wanneer leerlingen bijvoorbeeld over het internet surfen ontdekken zij constant nieuwe dingen waarbij leren en entertainment samengaan tot zogenaamd ‘infotainment’ of ‘edutainment’. Dit resulteert in een – derde (C) – verandering in de manier van redeneren waardoor de verkregen kennis en informatie tot eigen transformaties en creaties leiden. Dit vermogen om (D) nieuwe dingen uit te proberen zonder een handleiding te raadplegen, illustreert de vierde verandering om in situ met en van elkaar te leren; dus zowel sociaal als cognitief.

Uit de analyse van Brown blijken diverse educatieve elementen door elkaar heen te lopen. Het navigeren met en binnen nieuwe media als een nieuwe geletterdheid, illustreert elementen van de in 1.1 besproken gereviseerde taxonomie van Bloom. De vier basiscategorieën van de kennisdimensie – (i) feitelijke, (ii) conceptuele, (iii) procedurele en (iv) metacognitieve kennis – en de dimensies van cognitieve processen; remember, understand, apply, analyze, evaluate, create, lijken in het cybertijdperk zich meer richting de ‘eindfasen’ van deze dimensies te bewegen. De verschuivingen in het redeneren bevatten meer metacognitieve aspecten en er lijkt meer nadruk op het zelf creëren te liggen. Naast deze implicaties aan de leerzijde zijn er ook gevolgen voor de manier van doceren.

Educatie door middel van netwerken biedt oplossingen voor het probleem van de teacher bandwidth. Dit is het probleem van hoeveel leerlingen een docent kan bedienen in een online leeromgeving. Een één-op-één instructiemodel is het meest wenselijk maar om economische redenen niet haalbaar. Daarom lijken intelligente instructiesystemen een uitkomst te bieden voor grootschalige online leeromgevingen. Door het gebrek aan menselijke interactie en onderhandelingen kan er echter vaak geen betekenisvolle educatie plaatsvinden. Wiley en Edwards bespreken een alternatief voor de instructiemodellen van ‘docent-ondersteunt-leerling’ of ‘geautomatiseerd–systeem- ondersteunt-leerling’, namelijk de ‘studenten-ondersteunen-elkaar’ optie. De door hen besproken ‘online self-organizing social systems’ (OSOSS) zijn bepaalde soorten software-infrastructuren die meestal web gebaseerd zijn met een hoge mate van gedecentraliseerd management. Hierdoor kunnen in grote getale individuen door middel van gedecentraliseerde zelforganisatie bepaalde problemen oplossen en andere doelen bereiken.

“De Stichting PopSport wil zoveel mogelijk jongeren wegwijs maken in een wereld die velen intrigeert en is omgeven met gouden randen: de popwereld. Met een duidelijke focus op de zakelijke, muzikale en sociale ontwikkeling van jongeren leert de stichting jongeren hoe het is om in deze specifieke cultuurindustrie actief te zijn. Dat doet ze door in projectvorm een educatief programma te combineren met een realistisch praktijktraject. Daarin laat ze de jongeren niet slechts droogzwemmen, maar spoort ze aan om daadwerkelijk mee te draaien in hun eigen culturele omgeving en te participeren in de totstandkoming van een eigen levendige popscene.”

Vorig jaar werkte ik hierbij ook al nauw samen met onderzoeker en oud-studiegenoot Nieuwe Media & Digitale Cultuur Stijn Bannier. Stijn zal zich komend seizoen weer ontfermen over de provincies Limburg, Noord-Brabant en Zeeland en ik over Noord-Holland, Flevoland, Drenthe en Gelderland. Net als vorig jaar hebben weer samen onderstaande presentatie gemaakt.

Deze bijdrage is weer van Wessel. 

Heb jij ergens een passie voor of een goed idee in gedachten? Crowdfund platform IndieGoGo kan je dan wellicht helpen bij het financieren van dit initiatief. Inschrijven bij IndieGoGo is gratis en slechts 4% van je totale opbrengst gaat naar het platform.

Wel gaan ze er vanuit dat je zelf een campagne kan ontwerpen en de site biedt dan je tools om deze campagne samen te stellen en uit te voeren. Het helpt je dus bij het creëren, delen en managen van je fundraising en bij elk onderdeel wordt er goede en begrijpelijke uitleg gegeven. IndieGoGo biedt voor de Amerikaanse gebruikers ook nog eens lagere belastingspercentages, maar voor andere nationaliteiten zijn de voorwaarden wat ingewikkelder en afhankelijk van de regelgeving in deze landen.

Er zijn op de site heel veel voorbeelden te vinden van lopende fundraising projecten. Een daarvan zal ik hier uitlichten om een beter beeld te geven van de waarde van de site. “James NintendoNerd” was op zijn Youtube-kanaal een serie begonnen genaamd: Angry Video Game Nerd. Op zijn kanaal zijn verschillende afleveringen te vinden die minstens 100.000 hits per aflevering halen. Zijn initiatief om via IndieGoGo genoeg geld in te zamelen om een film te maken vereist volgens het originele plan 75.000 dollar. Momenteel is er al bijna 170.000 dollar verzameld met nog 65 dagen te gaan.

Hoe heeft hij dit bereikt? Ten eerste via zijn fanbase natuurlijk die vrij groot is gezien de Youtube-hits. Daarnaast geeft IndieGoGo een soort rewardsystem mee aan fundraisers die naar eigen invulling gebruikt kan worden. Bij een donatie van 10 dollar, krijg je een speciaal filmpje van de nerd, bij een donatie van 30 dollar krijg je een gesigneerde foto en bij 200 dollar krijg je een plaats in de aftiteling van de film. Natuurlijk heb ik een succesvol voorbeeld genomen, want er zijn ook genoeg initiatieven die geen donaties hebben gehad. Maar dat is wellicht ook te verwachten wanneer de aanmeldingen gratis zijn.

[Meindert schreef al eerder over crowdfunding zoals het verslag van het ABN-AMRO seminar, een artikel over het crowdfunden van cultuur en de Vrolijke Vrijdag's over Invisible Instrument en TikTok]

Vanaf 1 december zal Mindnote op donderdag en vrijdag gevestigd zijn in het muziekmakerscentrum muzyQ en vanaf 1 januari 2012 de hele week.

Vanaf april dit jaar is Mindnote gevestigd in de oude Westergasfabriek op de karakteristieke zolder van het multimediale productiehuis voor jongeren Bekijk ‘t. Met veel plezier zat ik samen met twee regisseurs driekwart jaar in het rauwe historische pand. Ondanks deze fijne tijd, is het tijd om weer verder te gaan. Kill your darlings…

De reden voor deze beslissing was het aanbod van werkplekken in de nieuwsbrief van Fast Moving Targets; het platform van o.a. Erwin Blom (mede-oprichter 3VOOR12) en Roeland Stekelenburg (voormalig hoofd nieuwe media NOS) over innovatie van media, technologie en communicatie. Naast deze media-zwaargewichten betrokken afgelopen zomer ook andere media bedrijven het pand zoals DutchView, Powned en de tv-programma’s De Tiende van Tijl (AVRO) en Boeken (VPRO). Een inspirerende omgeving om kantoor te houden me dunkt

MuzyQ is daarnaast vooral een muziekmakerscentrum en niet zo maar één. Met 80 oefenruimten is muzyQ de grootste aanbieder van oefenstudio’s in Europa (vorig jaar interviewde ik voor 3VOOR12/Amsterdam oprichter Robin Lemmers) en de volgende artiesten wisten hun weg naar het pand al te vinden: Candy Dulfer, Jacqueline Govaert, Diggy Dex, Wende Snijders, The Flexican, Roel van Velzen, Giovanca, Tjeerd Bomhof, Leo Blokhuis, The Opposites, Moke, Trijntje Oosterhuis, Hind, Caro Emerald, Nederlands Blazers Ensemble, De Jeugd van Tegenwoordig, Tjeerd Oosterhuis, De Dijk, Knalpot, Eric Vloeimans, Lisa Loïs, Bob Fosko, Benjamin Herman, Wouter Hamel. Nu ook Jack Pisters onlangs het pand betrok – hoofd popafdeling conservatorium Amsterdam en eigenaar van de muziekschool Dutch School of Popular Music en de oefenruimten Music Matrix - werd de keuze voor mij duidelijk.

Mindnote richt zich op muziek, educatie en innovatie en past dus perfect in muzyQ.

Zin om een keer langs te komen? Wees welkom!

Mindnote @ muzyQ (do/vr en vanaf 1-1-2012 hele week)
Atlantisplein 1
1093 NE Amsterdam

Muziekwetenschapper dr. Henkjan Honing (UvA) stelt in zijn presentatie tijdens TEDxAmsterdam 2011 dat iedereen muzikaal is. Hij illustreert dit met een voorbeeld van twee verschillend huilende baby’s: de één is Duitse en de ander Frans. Pasgeborenen zijn namelijk al gevoelig  voor geluiden uit de omgeving en passen hun eigen stemgeluid aan naar de stemmen die zij oppikken. Honing  ziet dit als een bewijs dat iedereen talent voor muziek heeft.

Wanneer Honing het publiek vraagt Staying Alive van de Beegees te zingen, volgen er enkele hilarische pogingen. Dit experiment toont aan dat mensen goed zijn in het herkennen van de toonhoogte van muziek. “Maar dat is niets speciaals”, aldus Honing. “Dieren kunnen dat ook.” Hetzelfde geldt voor ritme. “Het gevoel van het houden van de maat is pas echt menselijk.”

Bekijk hier het overzicht met alle TED-tips over muziek, educatie en innovatie.

Wat is het verschil tussen het kopiëren van een paar bladzijden uit een lesboek voor je leerling, het meegeven van een cd of het mailen van een mp3 van Hendrix als huiswerk, het delen van bestanden via Dropbox of Soundcloud, het embedden van een Spotify playlist of een YouTube video in je al dan niet afgeschermde lesomgeving etc.? Dergelijke vragen zullen in de komende week(en) op Mindnote.nl grondig worden bestudeerd in een nieuw dossier met gastbijdragen van professionals over het auteursrecht bij muziekonderwijs. Onder meer met advocaten Mark Jansen (Dirkzwager) en Evert van Gelderen (De Gier Stam), digitaal uitgever Timo Boezeman (Bruna) en ondernemer Jeroen Bouman (Online Muziekschool).

Na de theoretische kaders van de heren advocaten (deel 1, 2 en 3), deelt vandaag ondernemer Jeroen Bouman (Online Muziekschool) tegen welke auteursrechtelijke problemen hij aanloopt bij zijn bedrijfsactiviteiten.

Dit artikel gaat over mijn ervaringen als ondernemer met het auteursrecht in de muziek, complexe materie. Extra ingewikkeld wordt het zodra muziek online wordt gebruikt. Technologische ontwikkelingen volgen elkaar razendsnel op en het auteursrecht sluit daar nog niet helemaal op aan. Een nieuw systeem is gewenst.

In 2008 ben ik samen met Elwin Roetman de Online Muziekschool gestart. Ik ben opgeleid als muziektechnoloog en Elwin komt uit het bedrijfsleven. Samen willen we met de Online Muziekschool een nieuwe impuls aan muziekonderwijs geven. Na een jaar van ontwikkeling zijn we in 2009 gestart met het aanbieden van online gitaarlessen. Het idee kwam voort uit de opkomst van video op het internet. Dat is een geweldig hulpmiddel om een instrument te leren spelen, maar wat daarbij ontbrak was het persoonlijke contact met een docent. Ook is het moeilijk voor een beginner om de juiste filmpjes te vinden en zijn de meeste video’s in het Engels. Samen met onze docenten ontwikkelen we Nederlandstalige lessen met een duidelijke didactische opbouw. Om de drie lessen is er een toetsingsmoment. Cursisten sturen filmpjes met wat ze kunnen via de website naar hun docent. Die stuurt weer een filmpje terug met feedback en bepaalt of de cursist verder kan of moet herkansen.

Oefentunes

Onze cursisten werken iedere les naar een nieuwe oefentune toe. Dit is een kort stukje muziek dat aansluit op de lesstof. We maken de tunes zo leuk mogelijk zodat de cursist plezier houdt in het oefenen. De tunes worden gemaakt door diverse freelance componisten.

Op de oefentune rust auteursrecht. In principe ligt het auteursrecht bij de maker(componist). Wij maken afspraken met de componist en spreken een vaste prijs af voor de tune. Voor componisten is dit een leuke manier om geld te verdienen met componeerwerk. Omdat vooraf door ons hele duidelijke richtlijnen worden gegeven is het relatief eenvoudig werk voor een componist. We geven altijd de partij van het lesinstrument, de duur, het tempo en een klankvoorbeeld. Hiermee gaan de componisten aan de slag.

Alles verandert als een componist aangemeld is bij Buma/Stemra, de belangenbehartiger van muziekauteurs. Als een componist een overeenkomst heeft gesloten met deze organisatie, dan draagt de componist al zijn rechten over. Buma/Stemra vertegenwoordigt volgens haar website 20.000 componisten. Hierdoor kan de organisatie niet voor iedere componist apart een regeling treffen. Dit heeft als gevolg dat een componist geen zeggenschap meer heeft over hoe zijn werk wordt gebruikt. In veel gevallen is dit geen probleem. Er zijn echter ook situaties waarbij de componist dat wel wil, bijvoorbeeld bij ons aanbod. Als een componist is aangemeld en oefentunes voor ons componeert, kunnen we geen vaste prijs afspreken. We moeten dan met Buma/Stemra een overeenkomst aangaan en afdragen aan Buma/Stemra. Zij zorgen er dan weer voor dat het geld bij de componist komt.

De standaard overeenkomst die Buma/Stemra voor het online streamen van muziek heeft is een retail overeenkomst. In principe is deze overeenkomst bedoelt voor het online verkopen/streamen van muziek. Denk bijvoorbeeld aan diensten als Spotify, iTunes en de FreeRecordStore. Deze diensten verdienen direct aan de muziek. Buma/Stemra rekent in het contract een bedrag per online stream van de compositie. Daar bovenop moet de afnemer tien procent van de relevante inkomsten afdragen. Het is logisch dat een dienst die muziek van anderen aanbiedt en daar geld aan verdient af moet dragen aan de maker. Echter in ons geval is de gecomponeerde muziek maar een heel klein onderdeel van onze dienst. Onze dienst bestaat uit de lesmethodes, het online lesmateriaal (de video’s, animaties, pdf’s en tunes). Daarnaast betalen onze klanten voor de persoonlijke begeleiding die ze krijgen van onze docenten. Verder bedenken wij al een groot deel van de muziek door middel van onze richtlijnen die we aan de componist meegeven. Tien procent van onze omzet plus een bedrag per stream voor enkel de muziek is geen reëel voorstel.

We hebben op vele manieren geprobeerd om onze situatie uit te leggen aan Buma/Stemra. We zouden voor onze situatie graag een aangepaste overeenkomst sluiten. De organisatie staat daar helaas tot dusver niet voor open. De accountmanagers hebben geen bevoegdheid om contracten te wijzigen. Zij krijgen van de juridische afdeling te horen dat er niets in het contract gewijzigd mag worden. Het resultaat is dat wij genoodzaakt zijn om alleen met componisten te werken die geen lid zijn van Buma/Stemra. Hiermee legt de Buma/Stemra een beperking op aan haar eigen leden.

Flexibel

In het jaarverslag van Buma/Stemra staat het volgende: ‘Zij(Buma/Stemra) gaat het verst om de exploitatie van het auteursrecht voor de muziekauteur zo flexibel mogelijk te maken.’ Dat zijn hoopvolle geluiden. Wij hebben daar echter nog niets van gemerkt. Ook wij geloven in een flexibele en laagdrempelige regeling voor het auteursrecht. Als je het simpel bekijkt zou Buma/Stemra de tools moeten bieden waarmee een componist gemakkelijk zijn werk kan aanmelden. Wij zouden graag zien dat het dan als volgt werkt: de componist kan naast het aanmelden van zijn werk ook bepalen wat voor tarief hij wil hebben voor zijn werk en of er bepaalde afnemers zijn met wie er andere afspraken zijn gemaakt. De afnemers zitten ook op het systeem aangesloten en kunnen heel simpel registreren welk werk ze afnemen. Automatisch wordt het tarief berekend. Óf er wordt niets afgedragen wanneer de componist heeft aangegeven dat er andere afspraken zijn gemaakt. Als het zo makkelijk wordt om beschermd werk te gebruiken dan zullen er ook nieuwe kansen komen. Nu valt te lezen in het jaarverslag van Buma/Stemra dat de inkomsten van ‘online’ nog nihil zijn, maar met een flexibel en laagdrempelig systeem zou dat wel eens kunnen veranderen.

Gitaardocent als verkoper

Als ik denk aan nieuwe kansen schiet mij het volgende voorbeeld te binnen. Op mijn zevende begon ik met gitaarspelen. Echt fanatiek werd ik toen ik op mijn elfde mijn eerste elektrische gitaar kocht en nummers van the Urban Dance Squad, Dire Straits en Jimi Hendrix kon spelen. Dat was wat ik wilde. Deze artiesten kende ik zelf, maar Jeff Buckley, Stevie Ray Vaughan, Gary Moore en vele andere heb ik leren kennen via mijn gitaarleraar. Het doet wel wat met je als jong jochie dat je gitaarleraar bepaalde muziek goed vindt. Mijn gitaarleraar was een toevoer van nieuwe muziek. Ook liet ik hem nieuwe dingen horen die ik had leren kennen en die speelde hij dan weer door aan andere gitaristen.

Ik kon op twee manieren aan de muziek komen:  naar de bibliotheek en de cd huren, of de cd bemachtigen in de winkel of via een vriend of kennis. Tegenwoordig is het veel makkelijker om aan de muziek te komen, via iTunes, Spotify, online shops of misschien zelfs via een button naast je online muziekles. Het muziekonderwijs is een uitgelezen plek om nieuwe muziek te leren kennen.

Nieuwe business

Muziek kan op veel plekken worden gebruikt terwijl er niet altijd direct geld verdiend wordt aan de muziek. Het muziekonderwijs is daar een treffend voorbeeld van. Muziek wordt gebruikt om het onderwijs aantrekkelijk te maken, maar muziek maakt maar een klein onderdeel uit van het eindproduct. Voor onze dienst is er helaas nog geen passende overeenkomst mogelijk met Buma/Stemra. De organisatie geeft aan zich in te zetten voor het flexibel maken van het auteursrecht. Dit is ook iets wat wij graag willen. Ik verwacht dat er nieuwe muziek-business zal ontstaan.

Tot zover het eerste deel van dit dossier over auteursrecht bij muziekonderwijs. Binnenkort kun je een follow up verwachten van digitaal uitgever Timo Boezeman en een bijdrage van Buma. Hier kijk ik erg naar uit.

Wat is het verschil tussen het kopiëren van een paar bladzijden uit een lesboek voor je leerling, het meegeven van een cd of het mailen van een mp3 van Hendrix als huiswerk, het delen van bestanden via Dropbox of Soundcloud, het embedden van een Spotify playlist of een YouTube video in je al dan niet afgeschermde lesomgeving etc.? Dergelijke vragen zullen in de komende weken op Mindnote.nl grondig worden bestudeerd in een nieuw dossier met gastbijdragen door professionals over het auteursrecht bij muziekonderwijs. Onder meer met advocaten Mark Jansen (Dirkzwager) en Evert van Gelderen (De Gier Stam), digitaal uitgever Timo Boezeman (Bruna) en ondernemer Jeroen Bouman (Online Muziekschool).

Advocaat Mark Jansen (Dirkzwager) bijt het spits af over Content en drager (lees hier de andere onderwerpen). Eerder stond hij al stil bij enkele essentiële aspecten van het auteursrecht in het algemeen. Vandaag zal hij verder ingaan op de regel van de uitputting en op de vraag of het embedden van muziek een nieuwe openbaarmaking is.

Morgen gaat Evert van Gelderen en Elise Menkhorst  (De Gier Stam) verder in op het onderwerp Privé, lesomgeving en openbaar.

Wat is het verschil tussen het kopiëren van een paar bladzijden uit een lesboek voor je leerling, het meegeven van een cd of het mailen van een mp3 van Hendrix als huiswerk, het delen van bestanden via Dropbox of Soundcloud, het embedden van een Spotify playlist of een YouTube video in je al dan niet afgeschermde lesomgeving etc.? Dergelijke vragen zullen in de komende week(en) op Mindnote.nl grondig worden bestudeerd in een nieuw dossier met gastbijdragen van professionals over het auteursrecht bij muziekonderwijs. Onder meer met advocaten Mark Jansen (Dirkzwager) en Evert van Gelderen (De Gier Stam), digitaal uitgever Timo Boezeman (Bruna) en ondernemer Jeroen Bouman (Online Muziekschool).

Advocaat Mark Jansen (Dirkzwager) bijt het spits af over Content en drager (lees hier de andere onderwerpen). Voordat hij morgen uitgebreid ingaat op de laatste ontwikkelingen, benoemt hij vandaag eerst enkele essentiële aspecten van het auteursrecht in het algemeen.

Digitalisering is van grote invloed op allerlei processen in de maatschappij. Ook de muziekeducatie wordt door digitalisering beïnvloed. Voor docent en leerling is het steeds eenvoudiger om bijvoorbeeld muziekopnames en bladmuziek elektronisch met elkaar uit te wisselen. De auteurs van die (blad)muziek kunnen hierdoor echter inkomsten mislopen. Waar voorheen geluidsopnames en bladmuziek op fysieke dragers werden verkocht, is dat tegenwoordig lang niet altijd meer nodig. Waarom nog een boek kopen, als de bladmuziek ook op de e-reader kan? In deze bijdrage wordt daarom aandacht besteed aan de auteursrechtelijke regels en welke gevolgen het heeft dat de content niet altijd meer op een vaste drager wordt verkocht.

Auteursrecht algemeen

Voor dat in deze bijdrage wordt stilgestaan bij het onderwerp “content versus drager”, is het van belang eerst in het algemeen wat op te merken over auteursrecht. De juridische “haken en ogen” en “mitsen en maren” zal ik proberen zoveel mogelijk achterwege te laten.

Auteursrecht beschermt creativiteit

Artikel 1 van de Auteurswet definieert het auteursrecht als het exclusieve recht van de maker van een werk om dit werk openbaar te maken en te verveelvoudigen. Het auteursrecht beschermt dus “werken”. In de wet vind je in artikel 10 een uitgebreide opsomming met voorbeelden van scheppingen die auteursrechtelijk beschermd zouden kunnen zijn, maar die opsomming is niet uitputtend. Bovendien kan die opsomming je op het verkeerde been zetten. Het gaat er in het auteursrecht namelijk helemaal niet om wat je hebt gemaakt, als het maar getuigt van creativiteit. Je zou kunnen stellen dat iedere menselijke schepping die getuigt van enige creativiteit door het auteursrecht wordt beschermd. Je mag in ieder geval aannemen dat muziek en lesmethodes auteursrechtelijk beschermd zijn (tenzij ontleend aan andere werken).

Auteursrecht op geestelijke schepping

Het is voor het onderwerp “content versus drager” van belang te beseffen dat het auteursrecht rust op de geestelijke schepping, op die creativiteit, en niet op de drager waarop die schepping staat. Een praktisch voorbeeld: een mondelinge voordracht die ter plekke wordt verzonnen (en dus nergens op papier staat) is (zeer) waarschijnlijk auteursrechtelijk beschermd. Met andere woorden: bij een boek met een lesmethode rusten de rechten op die methode en de wijze waarop die lesmethode is vormgegeven, niet op het individuele boek als zodanig, maar op het werk dat in dat boek besloten ligt. En bij een cd van je favoriete popgroep rusten de auteursrechten niet op die fysieke cd, maar op de teksten en liedjes die op die cd staan.

Mogelijk verschillende auteursrechten in één werk besloten

Om het nog wat ingewikkelder te maken: het is denkbaar dat op één creatieve schepping meerdere auteursrechten rusten. Sterker nog, dat is in de muziekwereld heel gebruikelijk. De tekst van een liedje is vaak door iemand anders geschreven dan de akkoorden en melodie. Dat betekent dat op dat ene liedje (in ieder geval) een auteursrecht van de tekstschrijver op de tekst en een auteursrecht van de componist op de muziek rust. Wanneer bij een muzieklesmethode een computerprogramma hoort, dan is het best denkbaar dat je te maken hebt met de auteursrechthebbende op de lesmethode, een programmeur die de rechten heeft op de programmacode en een vormgever die de rechten heeft op het ontwerp van de interface van het computerprogramma.

Ruime bevoegdheden voor rechthebbende op werk

De auteursrechthebbende heeft volgens de Auteurswet twee bevoegdheden: hij is de enige die het werk mag openbaar maken en de enige die het werk mag verveelvoudigen. Beide rechten worden ook vaak wel zo samengevat dat de auteursrechthebbende alle rechten heeft die (iets) met de exploitatie van het werk te maken hebben.

Onder openbaarmaking vallen allerlei handelingen, zoals het publiekelijk ten gehore brengen, het verhuren of uitlenen of het uitzenden van het werk op radio of televisie (artikel 12). Het komt er in andere gevallen op neer dat het werk op enige manier voor het publiek toegankelijk wordt. Ook onder het verveelvoudigingsrecht vallen zeer veel verschillende handelingen, zoals het reproduceren (het vastleggen van het werk op een stoffelijke drager), bewerken of nabootsen, vertalen en alle andere bewerkingen (artikel 13).

Maker of rechthebbende

De genoemde rechten komen volgens de Auteurswet toe aan de maker. Dat is in principe degene die het werk zelf feitelijk heeft gemaakt. Daarop zijn wel enkele uitzonderingen. Zo komen de auteursrechten van een werk gemaakt door een werknemer in principe toe aan diens werkgever (artikel 7) en komen de rechten op een werk dat door een instelling is openbaar gemaakt in principe toe aan die instelling (artikel 8). Ook is het denkbaar dat een auteur zijn rechten overdraagt aan een ander. In de muziekwereld is het heel gebruikelijk dat rechten worden overgedragen aan de uitgever of aan Buma/Stemra.

Morgen gaat Mark verder in op de regel van de uitputting en op de vraag of het embedden van muziek een nieuwe openbaarmaking is.

Het debat over de invloed van digitalisering op muziek en auteursrechten wordt namelijk wel op allerlei plaatsen online en offline gevoerd. Ik zie echter weinig tot geen informatie over de invloed van de digitalisering op het auteursrecht in het muziekonderwijs, terwijl ook daar dus grote fricties ontstaan. Ik ben erg blij met de verschillende informatie gastbijdragen waardoor het gesprek een begin gaat krijgen. Het doel van dit dossier is dan ook om een goed inzicht te verkrijgen in de (veranderende) regulering hoe om te gaan met auteursrecht bij muziekonderwijs.

De bijdragen zijn globaal opgedeeld in de vier onderwerpen (1) Content en drager (2) Privé, lesomgeving en openbaar, (3) Niveau en kwaliteit en (4) Auteursrecht en creative commons. Gedeelde overdenkingen zijn bijvoorbeeld: Welke veranderingen hebben er plaats gevonden sinds de digitalisering? Welke belangen spelen er bij de verschillende partijen (docenten, studenten, uitgevers etc.)? Welke regulering vindt hier momenteel of binnenkort over plaats?

Advocaat Mark Jansen bijt vanmiddag om 14:00 het spits af over Content en drager. Voordat hij morgen uitgebreid ingaat op de laatste ontwikkelingen, zal hij eerst enkele essentiële aspecten van het auteursrecht in het algemeen benoemen.

De Canadese Gabe Zichermann schreef het boek Game-Based Marketing over game mechanismen en is voorzitter van de Gamification Summit. Daarnaast is hij directielid van StartOut.org en werkt hij voor het Founder Institute.

In onderstaande video illustreert Zichermann op welke manier “generatie G” door het spelen van video games leert multi-tasken en problemen oplossen. “Do kids these days have short attention spans, or does the world just move too slow?”

Bekijk hier het overzicht met alle TED-tips over muziek, educatie en innovatie.

De avond was voornamelijk bedoeld als aftrap en sponsorevenement voor Amsterdam Electric; een ambitieus tweeledig concept. Een educatieproject voor basisschool leerlingen in Amsterdam en een een groots internationaal gitaarfestival van 7 tot en met 16 december 2012 waarbij podia als Tropentheater, Bimhuis, Muziekgebouw aan het IJ, Paradiso en Melkweg aan meewerken.

Output Festival

Het idee ontstaat in 2003 wanneer gitarist Wiek Hijmans en componist Anthony Fiumara meer aandacht willen voor de elektrische gitaar. Op hetzelfde moment kiest het Holland Festival de elektrische gitaar als speerpunt voor hun festival en wordt Hijmans uitgenodigd om in het concertgebouw te spelen. Ook mag hij een elektrisch gitaarkwartet oprichten om in Carré met het radiosymfonieorkest op te treden. Ondanks deze mooie kansen, is Hijmans toch teleurgesteld over de eenzijdige programmering en vindt dat er nog veel meer mogelijk is. Een jaar later beginnen Hijmans en Fiumara het Output festival in De Balie en Paradiso. Naast enkele wereldpremières is er het onderdeel Plug ‘n Play waarbij zestig tot tachtig elektrisch gitaristen samen een compositie uitvoeren en er is een uitgebreid randprogramma met lezingen en workshops.

De NPS is enthousiast en wordt bij de tweede editie in 2007 co-producent. Muziekgebouw aan het IJ en Bimhuis gaan ook meewerken, internationale componisten krijgen de opdracht een stuk te componeren en zo groeit het festival uit tot iets veel groters. Bij de Plug ‘n Play wordt ditmaal de Nederlandse gitaarlegende Jan Akkerman begeleid door 150 amateur gitaristen uit heel Nederland die als een sliert van 150 meter opgesteld staan door het hele gebouw. Het orkest speelt een stuk van Tristan Murail dat later de prijs voor beste Franse compositie van 2007 wint. Het acht uur journaal wordt gehaald, radio 1 doet live verslag en alle kranten schrijven erover. Het is een groot succes, maar niet alle zalen zitten vol en de organisatie gaat bij zichzelf te rade: ‘Maken we nu een niche festival voor moderne muziek en specialisten op de gitaar, of maken we een elektrische gitaar festival?’ Ze besluiten om niet terug te gaan naar de basis, maar om nog groter uit te gaan pakken.

Crème de la crème

Het doel is om de top van de gitaarwereld te enthousiasmeren voor het initiatief, maar als de manager van Yngwie Malmsteen 20.000 euro vraagt, blijft de organisatie geloof houden dat het ook anders kan. ‘We praten één op één met Brian May, die overigens een buiging maakt voor onze ambassadeur Jan Akkerman zoals velen in de wereld dat doen. We praten één op één met Adrian Belew van King Crimson, David Bowie en The Talking Heads. Die gaat zeker komen, want hij wil heel graag. Ik was laatst in Los Angeles omdat ik daar soleerde bij het L.A. Chamber Orchestra en ben toen in de studio geweest van Andy Summers. Hij is niet alleen de gitarist van die wereldberoemde band The Police, maar was in de jaren zestig ook al in Londen aanwezig en heeft de meest waanzinnige verhalen over de gitaar. Hij had bijvoorbeeld in drie- vierenzestig één van de twee ‘59 Gold Top Les Pauls. Die andere was in het bezit van Eric Clapton. Die van Clapton werd gejat en vanaf die dag ging hij regelmatig bij Summers langs om te vragen of hij zijn Gold Top wilde verkopen. Summers wilde dat niet, maar Clapton ging net zo lang door tot dat Summers overstag ging en hij de gitaar voor heel veel geld kon kopen. De volgende dag heeft Cream een hele beroemde plaat opgenomen met die gitaar en daarmee is de Les Paul onder andere zo beroemd geworden. Andy Summers kan dit natuurlijk nog veel beter vertellen, maar hij is daarnaast ook heel breed georiënteerd. Hij geldt onder gitaristen als een van de grootste mensen op het gebied van tussenstemmen; hoe begeleid je zang, hoe doe je een poptrio. Het is iemand die ons ontzettend veel kan vertellen en hij zal dan ook met heel veel interessant dingen komen.’

Educatieproject

Na dit vlammende betoog over de mogelijke gitaristen die zullen aantreden op het festival eind volgend jaar, gaat Pisters Jack (tevens hoofd van de popafdeling van het conservatorium in Amsterdam en uitbater van de Music Matrix) verder in op het educatieproject dat eerder die dag is gestart. Leeringen van Amsterdamse basisscholen zullen namelijk 24 weken lang gratis les krijgen van docenten van de Dutch School of Popular Music op school en onder schooltijd. Naast deze lessen volgt ook een excursie met de leerlingen naar het Conservatorium en een ontmoeting met o.a. gitaaricoon Jan Akkerman. Tevens is er een facultatieve deelname aan Plug ‘n Play, tijdens Amsterdam Electric. De honderdnegentig setjes gitaren en versterkers worden in bruikleen gegeven aan de leerlingen, maar kunnen aan het eind van de cursus voor een gereduceerd tarief worden aangeschaft. Na afloop van de cursus kunnen de deelnemers heel veel meer leren via de nieuwe website van Amsterdam Electric: Guitar Hits.

Bij het volgende sponsorevenement in februari of maart zullen onder andere de gitaristen Maarten van der Grinten en Jesse van Ruller samen spelen. Beluister hieronder enkele fragmenten van bovenstaande avond.

Anton Goudsmit (New Cool Collective)
Raphael Vanoli (Knalpot)
Jack Pisters (S.C.A.R.)

In mijn masterscriptie Gitaarles 2.0 onderzocht ik de gevolgen van Web 2.0-ontwikkelingen bij gitaareducatie.

Voordat ik dieper inging op allerlei technologische ontwikkelingen, vond ik het belangrijk om eerst even stil te staan bij de manier waarop een docent of student naar muziek kijkt, oftewel wat is iemands ‘Perspectief op muziek‘?

Daarnaast vond ik het essentieel om ook de basale eigenschappen van leren en van doceren in kaart te brengen, de context van de maker én van de luisteraar te benoemen en enkele historische de veranderingen in het musiceren en luisteren te schetsen.

Hieruit bleek dat wanneer er nieuwe technologieën worden ontwikkeld om de relatie van consumenten tot product te verbeteren, we kunnen spreken over interactiviteit. Wanneer de relatie van de consument tot een product meer wordt beïnvloed door culturele en sociale aspecten, spreekt men van participatie. Deze paragraaf zal een aantal voorbeelden bespreken van recente muziekculturele participatie die van belang zijn voor het beter begrijpen van online gitaareducatie.

Het aantal mensen dat in een bioscoop met elkaar kan praten en wiens gedrag getolereerd wordt door haar omgeving, is bijvoorbeeld afhankelijk van het soort publiek of de gedragsregels van de bioscoop. Bij participatie ligt de agency – de macht of controle – dus meer bij de mediagebruikers en de context dan bij mediaproducenten, terwijl bij interactiviteit de agency meer lag bij de mediaproducenten. Door nieuwe technologieën is de productie, distributie en consumptie van muziek sterk vereenvoudigd waardoor de drempel verlaagd is en waardoor de macht van de conventionele muziekindustrie op al deze vlakken kleiner is geworden. Een aantal voorbeelden van participerende muzikanten en luisteraars illustreren deze spanningen bij de agency van verschillend mediagebruik.