MindNote | Muziek, Edutainment & e-Cultuur

Regelmatig bespreekt MindNote een boek, lezing of onderwerp met interessante en/of handige ideeën over muziek, edutainment en e-cultuur. Dit interview over de educatieve waarde van (video)games bestaat uit drie vragen en zal in een reeks met andere meningen op deze site online verschijnen. De serie is vergelijkbaar met het dossier Over Muziekeducatie waarin een beeld wordt geschetst van iemands visie op muziekeducatie. Ter inspiratie voor dit dossier over Spelend Leren, plaatste ik hier een inleiding van een paper die ik 2008 schreef voor mijn master aan de UU.

René Glas is docent nieuwe media & digitale cultuur aan de Universiteit van Amsterdam.

Welke games speel je zelf graag of heb je gespeeld en wat heb je daar eventueel van geleerd?

Mijn smaak/interesse is breed: ik speel van alles, van casual games op Facebook tot hardcore games op consoles, van kleine “indie” games tot grote commerciële blockbusters. Helaas komt het door tijdsgebrek wel vaak neer op een relatief kleine selectie van het aanbod.

Wat ik heb geleerd van games? Dat zou zoiets kunnen zijn als verbeterd strategisch inzicht in complexe situaties, het creatief oplossen van problemen. Dat bedoel ik dan vooral op een abstract niveau. En ik kan je de vreemdste details vertellen over Azeroth, de wonderlijke fictieve wereld van World of Warcraft.

Waar moet volgens jou het accent op liggen bij de (mogelijke) inzet van games voor educatieve doeleinden?

Door het simulatieaspect vormen games een goed medium om ingewikkelde processen te verduidelijken. Via trial and error kom je langzaam achter de beste methode voor het aanpakken van een probleem. Dit vormt niet per se een betere educatieve aanpak dan het simpelweg uitleggen van hetzelfde probleem in een klaslokaal of boek, maar het is wel een fraai, hands-on alternatief. Veel spelers gaan ook direct op zoek gaan naar de grenzen van de regels (lees: cheaten); dit zouden educatieve games wat mij betreft meer mogen omarmen. Natuurlijk staat zulk gedrag soms haaks op het doel van een educatief spel, het kan spelers wel spannende, kritische inzichten geven over de game en wat deze probeert te vertellen.

Welke obstakels zouden er nog weggenomen moeten worden om games in de toekomst voor educatieve doeleinden in te zetten?

Ik sta persoonlijk nogal huiverig tegenover het idee dat actieve participatie, multitasken en andere nieuwe mediagerelateerde trends in het onderwijs beter zijn dan klassiek onderwijs. Ik ben om deze reden bang dat er veel educatieve games worden ontwikkeld die weinig gebruik maken van de sterke punten van het medium en waarvan de boodschap net zo goed of zelfs beter op een andere manier overgebracht had kunnen worden. Een ander obstakel is wellicht dat oudere docenten amper tot geen ervaring hebben met (laat staan een repertoirekennis hebben van) games en dus beperkt in staat zijn om scholieren te begeleiden in hun spel. Dit probleem lost zichzelf grotendeels op.

Overige opmerkingen?

Wat mij betreft zouden scholen meer aandacht mogen geven aan niet-educatief bedoelde games, oftewel gewoon de commerciële games die veel jongeren spelen, dit als onderdeel van mediawijsheid. Het is goed om kritisch naar dit soort spellen te kijken; te denken is aan zaken als representatie (denk hierbij bijv. aan oorlogsgames, of de rol vrouwen in games) of privacy issues rondom populaire social network site games als Farmville.

Eerder in deze serie Over Spelend Leren:

* Antoine van den Beemt (Fontys)

* Mike Hendrixen(Codemasters)

* David Nieborg (UvA)

Regelmatig bespreekt MindNote een boek, lezing of onderwerp met interessante en/of handige ideeën over muziek, edutainment en e-cultuur. Dit interview over de educatieve waarde van (video)games bestaat uit drie vragen en zal in een reeks met andere meningen op deze site online verschijnen. De serie is vergelijkbaar met het dossier Over Muziekeducatie waarin een beeld wordt geschetst van iemands visie op muziekeducatie. Ter inspiratie voor dit dossier over Spelend Leren, plaatste ik hier een inleiding van een paper die ik 2008 schreef voor mijn master aan de UU.

Antoine van den Beemt is docent Game Design & Technology aan de Fontys Hogeschool ICT in Eindhoven. Met zijn promotie-onderzoek wil Van Den Beemt een empirische bijdrage leveren aan de discussies over hedendaagse jongeren. Deze jongeren worden vaak (onterecht) benoemd als de ‘Net generatie’ die altijd online zijn, multitaskend werken, veel games spelen en alleen nog maar ervaringsgericht willen leren via digitale media. Onderdeel van dit onderzoek is een studie naar het gebruik van en betekenisgeving aan games en social software door jongeren.

Welke games speel je zelf graag of heb je gespeeld en wat heb je daar eventueel van geleerd?

Het is afhankelijk van mijn stemming welke games ik graag speel. Voor ontspanning zit er wat meer ‘blind geweld’ in, maar altijd is er wel een puzzel element aanwezig. Voorbeelden zijn Legend of Zelda, Okami en Rez. Met name die laatste twee laten zien dat ik aparte gameplay of interactie leuk vind. Bijzondere vormgeving spreekt me ook aan, bijvoorbeeld Viewtiful Joe, Madworld en opnieuw Okami en Rez. Van games leer je natuurlijk hoe je de game zelf moet spelen, maar dat is ‘domein-specifiek’ en niet altijd toepasbaar op andere gebieden. Ik ben me niet bewust van leer-effecten, of het moet lateraal denken zijn, als gevolg van puzzelgames.

Waar moet volgens jou het accent op liggen bij de (mogelijke) inzet van games voor educatieve doeleinden?

De enige zinvolle inzet van games voor educatieve doeleinden zie ik als helder is wat de leer-opbrengsten zijn. Dus niet gamen omdat leerlingen er zo enthousiast van worden, maar wel omdat ze aantoonbaar iets leren. En dat ‘iets’ moet, net als bij ander lesmateriaal, goed gedefinieerd en toetsbaar zijn. Games zijn geen vervanging, maar kunnen voor sommige onderwerpen een zinvolle aanvulling op lesmateriaal zijn.

Welke obstakels zouden er nog weggenomen moeten worden om games in de toekomst voor educatieve doeleinden in te zetten?

Er moet een synergie tussen gamedesigners en onderwijskundigen/didactici ontstaan. Die ontbreekt nu vaak. Het resultaat is ofwel games die leuk zijn maar waar je niks van leert op het bedoelde domein, of hele leerzame toepassingen die niet leuk zijn om te doen. Daarnaast wordt bij veel educatieve games (de goede uitgezonderd) vergeten dat het gaat om de lol, gamen is leuk. Maar die leukheid kan op verschillende manieren ontstaan. Een probleem oplossen maakt endorfinen vrij, waardoor we ons blij gaan voelen. Maar de lol kan ook voortkomen uit een aangename omgeving of bijzondere gameplay.

Eerder in deze serie Over Spelend Leren:

* Mike Hendrixen(Codemasters)

* David Nieborg (UvA)

Regelmatig bespreekt MindNote een boek, lezing of onderwerp met interessante en/of handige ideeën over muziek, edutainment en e-cultuur. Dit interview over de educatieve waarde van (video)games bestaat uit drie vragen en zal in een reeks met andere meningen op deze site online verschijnen. De serie is vergelijkbaar met het dossier Over Muziekeducatie waarin een beeld wordt geschetst van iemands visie op muziekeducatie. Ter inspiratie voor dit dossier over Spelend Leren, plaatste ik hier een inleiding van een paper die ik 2008 schreef voor mijn master aan de UU.

Mike Hendrixen is Marketing Director Central/North Region bij gameontwikkelaar Codemasters.

Welke games speel je zelf graag of heb je gespeeld en wat heb je daar eventueel van geleerd?

Ik speel vooral spellen met als primair doel vermaak. Het platform speelt niet echt een rol bij de keuze voor een game. Of het nou Plants vs. Zombies, DoodleJump en Bejewled is op de iPhone, of Uncharted 2, God of War 3 en Flower op de PlayStation 3. Snelle hapklare potjes die uitdagend, maar niet te moeilijk zijn waarbij de funfactor hoog is, vind ik het leukst om (regelmatig) te spelen. Naast het stimuleren van oog/hand coördinatie, leer ik niet veel van de spellen die ik speel. Met BrainTraining op de Nintendo DS, heb ik mijn hoofdrekenen wel weer wat opgefrist en door het drummen in Guitar Hero op de Xbox 360, kan ik eindelijk mijn voeten en handen onafhankelijk van elkaar een ritme laten ‘tikken’.

Waar moet volgens jou het accent op liggen bij de (mogelijke) inzet van games voor educatieve doeleinden?

Het accent moet liggen op de funfactor en op de uitdaging, maar tegelijkertijd moet het spel niet te moeilijk zijn om iemand iets bij te brengen. Als leerlingen het leuk vinden om iets te doen, krijgen ze de materie sneller onder de knie en als ze het sneller onder de knie krijgen, vinden ze het leuker om te leren. Deze balans is van essentieel belang bij educatieve games.

Welke obstakels zouden er nog weggenomen moeten worden om games in de toekomst voor educatieve doeleinden in te zetten?

De techniek speelt een grote rol: technische obstakels moeten worden weggenomen en ik denk ook dat het belangrijk is dat het ‘leren’ plaats onafhankelijk wordt. (Spelend) Leren moet dus niet alleen op een vaste plek achter een PC gebeuren, maar juist ook op hand-helds en andere mobiele platformen.

Regelmatig bespreekt MindNote een boek, lezing of onderwerp met interessante en/of handige ideeën over muziek, edutainment en e-cultuur. Dit interview over de educatieve waarde van (video)games bestaat uit drie vragen en zal in een reeks met andere meningen op deze site online verschijnen. De serie is vergelijkbaar met het dossier Over Muziekeducatie waarin een beeld wordt geschetst van iemands visie op muziekeducatie. Ter inspiratie voor dit dossier over Spelend Leren, plaatste ik hier een inleiding van een paper die ik 2008 schreef voor mijn master aan de UU.

David Nieborg is als docent/onderzoeker verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Zijn proefschrift gaat over games, game cultuur en hoe de volgende generatie game technologie nieuwe content vormen mogelijk maakt. Daarnaast is Nieborg journalist voor verschillende weblogs en spreker bij ondermeer The Next Speaker.

Welke games speel je zelf graag of heb je gespeeld en wat heb je daar eventueel van geleerd?

Ik speel veel online schietspellen op spelcomputers. Het meeste heb ik geleerd van het spelen van America’s Army, de meest succesvolle advergame dat als doel heeft spelers inzicht te geven in het Amerikaanse leger. Wat ik opgestoken heb is hoe het leger in elkaar zit, het belang van training (van soldaten) en wat die training omhelst en waarom ik vooral ook nooit mij zou aanmelden bij het (Amerikaanse of Nederlandse) leger.

Waar moet volgens jou het accent op liggen bij de (mogelijke) inzet van games voor educatieve doeleinden?

Van belang bij het inzetten van games met een didactisch doel is om te kijken naar de context van het gebruik. Games zouden niet een doel (op zich) moeten zijn, maar een middel, een van de vele manieren om kennis of informatie over te dragen. Er moet dus niet alleen aandacht zijn voor het spel zelf (en de inhoud) maar ook naar hoe een game onderdeel uitmaakt van een bredere aanpak.

Welke obstakels zouden er nog weggenomen moeten worden om games in de toekomst voor educatieve doeleinden in te zetten?

De media ongeletterdheid van docenten (en ouders), de maatschappelijke status van het medium en de geslotenheid van platformen als de Nintendo DS (die het lastig maken om eigen custom games te ontwikkelen).

Regelmatig bespreekt MindNote een boek, lezing of onderwerp met interessante en/of handige ideeën over muziek, edutainment en e-cultuur. Dit interview over de educatieve waarde van (video)games bestaat uit drie vragen en zal in een reeks met andere meningen op deze site online verschijnen. De serie is vergelijkbaar met het dossier Over Muziekeducatie waarin een beeld wordt geschetst van iemands visie op muziekeducatie. Ter inspiratie voor dit dossier Spelend Leren, plaats ik nu eerst een inleiding van een paper die ik 2008 schreef voor mijn master aan de UU.

Videogames zijn tegenwoordig ‘serious business’. Het is een miljardenindustrie met inmiddels ook de aandacht van de academische wereld. Naast de verschillende platformen en genres is er een onderscheid tussen entertainmentgames en ‘serious games’. Serieuze videogames worden voor informatieve, educatieve en trainingsdoeleinden ingezet en hebben eveneens serieuze gamemarkten. Te denken valt bijvoorbeeld aan gamemarkten voor (en door) het leger, de overheid, educatie, bedrijven, gezondheid, de politiek, religie en kunst. Wel staan de beperkte budgetten hiervoor vaak in schril contrast met de budgetten voor entertainmentgames. Wat al deze serieuze games gemeen hebben, is dat ze een boodschap proberen over te brengen.

Het wordt dan ook steeds duidelijker dat videogames, van commercieel en marktgericht tot obscure kunstobjecten, betekenisvolle expressies bij gamers kunnen creëren. Videogames kunnen bijvoorbeeld worden ingezet om sneller te leren en dingen beter te begrijpen door middel van een vergrote beleving. Educatieve gamedesigner Marc Prensky meent dat ‘the engagement power of electronic games for this generation (and those to come) may be, if used correctly, the biggest learning motivator we have ever seen’. Videogames kunnen ook diegenen motiveren die niet goed kunnen leren met conventionele leermethoden en het succesvol spelen van een spel kan behoorlijk wat kritisch denken en oplossinggerichte vaardigheden vereisen. Onderzoek wijst namelijk uit dat jonge zakenlieden die regelmatig videogames hebben gespeeld creatiever, ambitieuzer en optimistischer zijn over hun mogelijkheden en omstandigheden. Daarnaast zijn er resultaten van verbeterde cognitieve vaardigeden bij studenten.

Maar het is ook noodzakelijk om deze educatieve kwaliteiten van videogames te benutten. Door allerlei culturele en technologische veranderingen is er namelijk inmiddels een nieuwe generatie opgegroeid met een nieuwe moedertaal: de Digital Natives, terwijl de docenten met een ‘accent’ blijven lesgeven: de Digital Immigrants. Zij zijn namelijk niet met computers opgegroeid. De studenten van vandaag de dag zijn niet meer de mensen waar het educatieve systeem voor was ontworpen en zij moeten dus op een nieuwe manier gemotiveerd worden: ‘It is now clear that as a result of this ubiquitous environment and the sheer volume of their interaction with it, today’s students think and process information fundamentally differently from their predecessors.’